Zabudowa wiejska i małomiasteczkowa na terenie polskiej części Puszczy Wkrzańskiej - waloryzacja zasobów, aktywizacja.

1.    Wstęp
Na obszarze polskiej części Puszczy Wkrzańskiej1 leżą obecnie trzy gminy: Nowe Warpno, Police i Dobra; przy czym ta ostatnia, obejmuje jedynie płd.-zachodni fragment Puszczy. W oparciu o dostępne dokumentacje specjalistyczne, materiały kartograficzne, literaturę przedmiotu oraz objazd terenowy2 dokonano rozpoznania stanu zachowania ryglowego budownictwa wiejskiego  i małomiasteczkowego. Zaobserwowano nasilenie zagrożeń płynących z urbanizacji terenów wiejskich (niewątpliwy wpływ aglomeracji szczecińskiej i ośrodka przemysłowego w Policach), wyrażające się niszczeniem tak ważnych elementów krajobrazu kulturowego, jaki stanowi tradycyjna (historyczna) zabudowa ryglowa. Wnioski – niestety często niepokojące – będą przedmiotem późniejszych rozważań.
Należy nadmienić, że tereny Puszczy Wkrzańskiej nie były dotąd przedmiotem badań naukowych dotyczących genezy osadnictwa, form zabudowy wiejskiej tak, jak miało to miejsce chociażby w przypadku sąsiedniej Puszczy Goleniowskiej3; a niniejszy referat być może stanie się przyczynkiem do przeprowadzenia takowych.

2.    Uwarunkowania historyczno-osadnicze
Historia interesującego nas obszaru była i jest nierozerwalnie związana z dziejami Pomorza Zachodniego:
-    od okresu zwierzchnictwa polskiego (do poł. XII w.),
-    poprzez okres walk z nasilającą się ekspansją brandenburską, wzrostem znaczenia rycerstwa, mieszczaństwa, procesami  kolonizacyjnymi;
-    z powstaniem i rozwojem państwa prusko-brandenburskiego, po połączeniu Brandenburgii z dawnymi posiadłościami zakonu krzyżackiego w Prusach;
-    epoką dominacji szwedzkiej;
-    z przemianami administracyjno-prawnymi w ramach państwa pruskiego (1701-1806), okresem reform agrarnych, przemysłowych; konstytucyjną monarchią pruską (1850-1871); Drugim Cesarstwem Niemieckim (po 1918 r.), Republiką Weimarską (do 1933 r.), aż po III Rzeszę.

Pobierz całą publikację (PDF)